هر يك از اسطورههاي ياد شده در اين جا، گونههاي متفاوتي دارند. اسطورهها به كرّات و در همه جاي سرزمين هند دوباره كشف، تعبير و تفسير ميشوند و هندوها، متوجه ارتباط همزمان داستانها، حتي صورتهاي كهن آنها نيز هستند. اين داستانها، هرازگاهي، براساس تحولات اجتماعي مطرح و بازبيني ميشوند. آنان با تداوم بخشيدن و حفظ كردن عناصر اسطورهاي، مانند ستيزهاي انساني، معماهاي مابعد طبيعي، مفاهيم نمادين، قوانين آييني، حتي برغير دقيقترين نسخهها، پا ميفشارند.
در اينجا بر اهميت جداسازي طبقات انتزاعي، به صورتي منظم و درست تأكيد شده و از روش طبقات اجتماعي هندويي حمايت ميشود. به همين نحو، در اسطورههايي نظير زناي با محارم، رقابتهاي اجتنابناپذير ميان برادران، و تضاد ميان مادر خوب و مادر فريبكار و پليد، و حتي تداوم آنها را در جوامع مختلف شهري، نشان ميدهند. اسطورههاي گردن زدن آييني، كاربرد و نيروي خود را از دست دادهاند، حتي اگر تمايلات ويژة فرويدي و هولناك خود را حفظ كرده باشند، اما تضاد ميان حيوانات پاك و نجس، يا اهلي و وحشي، گاو و ماديان، گربه و سگ، پرنده و مار، فيل و شير در كشوري كه زندگي روستايي و كشاورزي ابعاد گستردهاي دارد، از اهميت خاصي برخوردار است.
در كلكته شايد بتوان آثاري طنزآميز، دربارة ازدواج شيوا و پارواتي يافت كه غالباً سانسور و تحريف شدهاند، اما به صورتي دقيق و بارز روح و حضور اسطوره در آنها محفوظ نگاه داشته شدهاند و بر پردة سينما، در دهلي نو، به همراه آهنگهاي ناموزون هندي ظاهر ميشوند، ولي از سر تا پا و به تمامي، حالات ديوي دارند. اصلاح طلباني همچون گاندي و آئوروبيندو، اسطورهشناسي كهن را پيش كشيده و مطرح ساختند و غالباً، آنها را براي بيان مقاصد خويش پيچاندند با اين اطمينان كه از سوي بيسوادترين پيروان خود عكسالعمل ببينند. استفادة كاربردي از اسطوره در روزگار كنوني در جهان غرب و نيز كلمه «اسطوره» براي تجسم امري غيرحقيقي به كار ميرود و به طور قطع، در هند كنوني، اعتباري ندارد. حتي غربزدهترين و آزادانديشترين فرد هندويي روزگار كنوني، هنوز اسطورهها را حامل و شامل حقيقت ميداند.
منبع:ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايرهالمعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمهي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387