«بني اسرائيل در پذيرفتن توحيد،لجوجترين امّتها بوده و بيش از هر امّتي با پيام توحيدي دشمني كرده اند.بني اسرائيل مردميفرو رفته در ماديات بوده و جز لذائذ مادي و صوري،چيز ديگري سرشان نميشده است. امتي بودند كه جز در برابر لذّات و كمالات مادّي تسليم نميشدند و به هيچ حقيقتي از حقايق ماوراي حسّي ايمان نميآوردند.»[1]«بني اسرائيل قوميهمهچيز پرست بودند كه از اجنّهي هوا گرفته تا سنگ و چهار پا و گوسفند و ارواح و… را ميپرستيدند كه حتّي در زمان حضرت موسي(ع) نيز از پرستش مجسّمهي گوساله دست برنداشتند.»[2] خداي بزرگ آنان “يهوه” نام داشت كه هيچ شباهتي با خدايي كه موسي ميپرستيد ندارد.«خدايي كه تلمود دربارهي وي سخن ميگويد صريحاً شكل انساني دارد،محبّت ميكند،تنفّر ميورزد،خشمگين ميشود،ميخندد، ميگريد ،احساس پشيماني ميكند ،تعويذ ميبندد و … روزي سه بار تورات ميخواند…»[3] .يهوه داراي خصوصيات و صفات پادشاهان مقتدر است. او بسياري از ويژگيهايي را كه بيانگر قدرت،اقتدار و بزرگي اوست ، از اهورامزدا،خداي ايرانيان برگرفته است.«دربارهي مسألهي توحيد و صفات يهوه ،خداي بني اسرائيل،آثاري از عقايد زردشتي دربارهي يگانگي و صفات اهورامزدا،خداي ايراني ديده ميشود….[در كتاب “اشعيا”،باب44،آيه 5تا8] به روشني ديده ميشود كه براي يهوه همان صفات خداي ايراني،يعني اهورامزدا [را] قائل شدهاند،بخصوص در آنجا كه ميگويد:يهوه پديد آورندهي نور و ظلمت و خالق آسمان و زمين است.در صورتي كه در متون پيش از آن چنين عقايد و صفاتي براي يهوه قائل نبودهاند،بلكه در آنها، در همه جا گفته شده است كه يهوه خداي بني اسرائيل كه شما را از مصر بيرون آورد…»[4] او خدايي بزرگ بود كه هيچ قدرتي توان ايستادگي در برابر وي را نداشت .قدرت آفرينش وي ،كه در آفرينش آسمان نمود پيدا ميكند،در ميان خدايان باستان بسيار نادر است.«من دوازده برج آسماني در افلاك خلق كردهام و براي هر برج سي “سپاه” به وجود آورده ام و براي هر سپاهي سي “لژيون” و براي هر لژيون سي “هنگ” و براي هر هنگ سي “گردان” و براي هر گردان سي “اردو” خلق كردهام و به هر اردويي 365 هزار ميليارد ستاره آويزان كردهام.»[5]البته در جاي جاي عهد عتيق مطالبي را ميبينيم كه شايستهي خداي بزرگي چون او نيست و نشان دهندهي كمبودهاي وي-در عين حال كه خدايي مقتدر است-ميباشد.او عاري از ويژگيهايي مانند علم مطلق،حكمت و تنزّه از اشتباه است.«هرگز خداوند از كارهاي ابلهانه و غضب و دروغ بركنار نيست.»[6] او ابتدا كاري را انجام ميدهد سپس در مورد خوب يا بد بودن آن قضاوت ميكند؛او ابتدا نور را آفريد، سپس ديد كه نيكوست.او از آفرينش انسان به شدّت پشيمان است.«خداوند پشيمان شد كه انسان را بر زمين ساخته بود و در دل خود محزون گشت»[7] در جاي ديگر ميخوانيم كه او از اين كه قوم بني اسرائيل را از آوارگي و بيچارگي نجات نداده است، پشيمان ميشود.«خداوند از آن جهت كه يهود را به چنين حالي گذاشته، سخت پشيمان است و هر روز لطمهاي به صورت خود ميزند و زار زار گريه ميكند .گاهي از چشمانش دو قطره اشك به دريا ميچكد.»[8]صفات انساني كاملاً در او هويداست و اين مسئله جاي تعجّب ندارد زيرا او انسان را شبيه به خود آفريده است .او مانند يك انسان ميخوابد:«…اي خداوند بيدار شو،چرا خوابيدهاي،برخيز و ما را تا به ابد دور مينداز»[9]او مانند انسانها در روي زمين و در بين درختان باغ ميخرامد و احتياج به خانههاي دنيويِ ساختهي دست انسان دارد.حتّي ممكن است او بي خانمان و آواره باشد.«آواز خداوند را شنيد كه در هنگام وزيدن نسيم بهار در باغ ميخراميد…»[10]«خداوند به “ناتان” نازل شده، گفت برو به بندهي من داوود بگو: “خداوند چنين ميگويد:آيا تو خانهاي براي سكونت من بنا ميكني؟زيرا از روزي كه بني اسرائيل را از مصر بيرون آوردم تا امروز در خانهاي ساكن نشدهام ،بلكه در خيمه و مسكن گردش كردهام”»[11].”آدم”، پس از خلقت از ديد او پنهان ميشود و يهوه او را صدا ميزند كه :”كجايي؟” اين نشان دهندهي اين است كه همان طور كه گفتيم او علم كامل ندارد.او داراي فرزند است و جالبتر اين كه فرزندانش با آدميان ازدواج ميكنند.«پسران خدا، دختران آدميان را ديدند كه نيكومنظرند و از هر كدام كه خواستند،زنان براي خويش ميگرفتند…پسران خدا به دختران آدميان درآمدند و آنها براي ايشان اولاد زاييدند…»[12] در بعضي موارد، او از انسان نيز پايينتر ميرود و كارهايي انجام داده، سخناني ميگويد كه حتّي از شأن يك انسان خارج است«به اين سبب ماتم گرفته و ولوله خواهم نمود و برهنه و عريان راه خواهم رفت و مثل شغالها ماتم خواهم گرفت و مانند شتر مرغها نوحهگري خواهم نمود»[13]
[1] سيري در مكتب يهود،ص32
[2] همان،ص30
[3] همان،ص120
[4] سير تحوّلي دين هاي يهود و مسيح،صص152-153
[5] سيري در مكتب يهود،ص214
[6] همان،ص116
[7] عهد عتيق ،سفر پيدايش باب6 شماره2
[8] سيري در مكتب يهود،ص115
[9] كتاب مزامير باب44 ش23
[10] عهد عتيق ،سفر پيدايش باب3 شماره8
[11] كتاب دوم سموئيل باب7 شماره6
[12] عهد عتيق ،سفر پيدايش باب6 شماره2
[13] كتاب ميكاه نبي باب1 شماره8