شيوا و رودرا

برعكس ويشنو كه در متون كهن، به عنوان عضوي از گروه خدايان، و خدايي علاقه‌مند به انسان ظاهر مي‌شود، شيوا به صورت بيگانه‌اي تاريك و ديوسان است كه به تمامي در تضاد با ساير خدايان و انسان قرار مي‌گيرد. نياي ودايي او رودرا است كه پاراجاپاتي را به خاطر زناي با محارم، پادافراه مي‌كند. رودرا خداي برهوت، خداي حيات‌وحش و جنگل‌ها، خداي ستيغ كوه‌ها، خداي تقاطع‌هاي خطرناك است؛ به وي كه در مناطق مختلف، و به صورت جداگانه پرستيده مي‌شود سهمي از قرباني‌هاي ودايي داده نمي‌شود. زماني كه خدايان براي نخستين بار قرباني كردند، رودرا، از سهم قرباني محروم شد، زماني كه خدايان براي نخستين بار قرباني كردند، رودرا، از سهم قرباني محروم شد، و سپس او در طي حمله‌اي آن‌ها را مجبور ساخت، كه سهمي به وي اختصاص دهند و سروري حيات‌وحش را به او ببخشند.

شيوا

اين اسطوره، در هندويي‌گري، به صورتي ناخواسته و تحليل‌ناپذير، در عصر پسا ـ ودايي، بارها تكرار مي‌شود. شيوا با ساتي، دختر داكشا ازدواج مي‌كند؛ داكشا مراسم قرباني را بدون دعوت نمودن از شيوا انجام مي‌دهد، و ساتي به خاطر بي‌آبرويي كه پدر بر او وارد آورده بود، خودكشي مي‌كند. وي دارد آتش‌ قرباني مي‌شود و به عنوان اولين مفهوم براي سنت ساتي (رسم سوزاندن بيوه‌ها) قرباني مي‌گردد. سپس، شيوا رسم قرباني را ممنوع ساخت، داكشا را گردن زد و كلّة وي را در آتش انداخت. هنگامي كه خدايان در پيشگاه او به خاك افتادند و از وي طلب بخشش كردند، شيوا قرباني را دوباره پس داد و داكشا را زنده ساخت. بدين ترتيب، شيوا كه از سهم قرباني محروم شده بود، قرباني كردن خود را اجرا نمود و سرانجام، در كنار خدايان جاي گرفت.

يكي از دلايل محروم شدن رودرا از قرباني، رابطة نزديك وي با مرگ بود زيرا وي را به عنوان ديوي، به مانند ديوهاي ديگر، مسخّر خدايان مي‌دانستند. برعكس، در هندوگري متأخر، مرگ به عنوان بخش مهمي از طرح خدايان پذيرفته شد، درست به همان صورتي كه ويشنو در نقش كالكي ظاهر مي‌شود تا عصر كالي را به پايان برساند، شيوا نيز همين عمل را براي پيروانش به انجام مي‌رساند و عمل رستاخيز را در وقت مناسب، اجرا مي‌كند. اسطورة عظيم رودرا دربارة نابودي كيهان، اسطورة شهرهاي سه‌گانه است. سه پسر تاراكاي ديو، نيروي فراطبيعي به دست آوردند و سه شهر، يكي از آهن، ديگري از سيم و سومي از طلا، ساختند. خواستة آنان مبني بر به دست آوردن بي‌مرگي ميسّر نشد، اما تقاضاي آنان، داير بر اين كه سه شهرشان، پس از گذشت هزار سال، به هم بپيوندد و با تيري كه از كمان رودرا پرتاب شود منهدم گردد، توسط برهما پذيرفته شد. در پايان زمان مقرر، شهرهاي به هم پيوسته نابود شدند، درست به همان صورتي كه جهان‌هاي سه‌گانه در رستاخيز منهدم مي‌گردد. اما شيوا نقش تكميل كنندة ديگري نيز برعهده داشت و آن نابودي مرگ بود. هنگامي كه يمه، قاصد مرگ، مي‌خواست يكي از پرستندگان شيوا را بربايد، وي ظاهر شد و مرگ را كشت، ولي او را، با اين قول كه سپردگان خداي بزرگ را رها سازد، دوباره زنده ساخت.

كشتن و دوباره زنده ساختن مرگ، در اسطورة كهن‌تر ديگري مربوط به شيوا، مطرح مي‌شود كه در آن، خداي آرزوها به نام كاما كشته و سپس، زنده مي‌شود. شيوا خداي پرهيزگار، بعد از مرگ ساتي، از ازدواج مجدد امتناع مي‌كند، اما خدايان آرزو داشتند كه وي صاحب پسري بشود كه رهبر آنان، در برابر ديو تاراكا گردد. هنگامي كه آن‌ها، كاما را فرستادند كه تيري به سوي شيوا پرتاب كند تا وي را از خلسه بيرون بياورد، شيوا چشم سوم خود را (در وسط پيشاني‌اش) گشود، و كاما را سوزاند و خاكستر كرد و سپس او را، به خاطر لابه‌هاي همسرش زنده ساخت. سرانجام شيوا، همسر دومي به نام پارواتي اختيار كرد كه دختر كوه هيماليا بود. شيوا با وجود سال‌ها آميزش با همسرش موفق به داشتن فرزندي نشد. بعد از گذشت زمان، خدايان، آگني را به صورت يك طوطي فرستادند تا عمل آميزش را بياشوبد. آگني تخمة زرين شيوا را به نوك گرفت و آن را در رود گنگ انداخت. پليادهاي شش‌گانه، همسران هفت راهب كه صورت فلكي خرس بزرگ يا دب اكبر را تشكيل مي‌دادند، تخم را يافتند و از آن، پسري با شش كلّه به وجود آوردند و از وي نگه‌داري نمودند و اين خدا، اسكاندا بود.

ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايره‌المعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمه‌ي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387 ،ص57

You might also like
2 Comments
  1. reza says

    می گن در روم باستان ازدواج با محارم رسم بوده برای اینکه خون مرتبه پست وارد خانواده نشود اگر اطلاعاتی دارید توضیح دهید ؟!

    1. مهدی says

      من در این مورد اطلاعاتی ندارم.

Leave A Reply

Your email address will not be published.