پايان جهان(راگناروک)

اقوام اسكانديناوي، اعتماد زيادي نسبت به تداوم اشيا، در رابطه با ساير موجودات انساني ديگر هم‌زمان خود، يا قبل از خود، نداشتند. آن‌ها به فرايند كيهاني نه به عنوان پيشرفت ثابت و آرام، بلكه به صورت مبارزه‌اي مداوم ميان نيروهاي متخاصم مي‌نگريستند يعني آن نيروهايي كه به نظم و آفرينش تعلق داشتند و در مقابل به نيروهايي كه هرج و مرج آغازين از آن‌ها ناشي مي‌شد، مي‌انديشيدند. جهان به توسط بشر قابل سكونت شد و در اطراف مرزهاي زمين خوب و حاصل‌خيز، نيروهايي در كارند كه اين منطقه را پيوسته تهديد مي‌كنند. بدين معنا كه مي‌توانند به زمين وارد شوند و كار و اميد انسان را از ميان ببرند.

آفرينش، همان فرايندي بود كه به توسط نيروهاي الهي، نظم را از دل بي‌نظمي بيرون كشيد. پايان جهان، آن زمان فرا مي‌رسد كه ديگر، نيروهاي نظم قادر به مقاومت در مقابل نيروهاي بي‌نظمي و آشوب نباشند. بلاياي طبيعي، همچون برف، يخ، فوران آتش‌فشان‌ها، سيل و زمين‌لرزه، نشان از آن دارند كه انحلال پاياني چگونه رخ مي‌دهد و خدايان به چه صورت، به عقب رانده مي‌شوند.

پايان جهان با سه جنگ زمستاني اعلام مي‌گردد و سپس، با سه زمستان سرد و بي‌رحم و وحشتناك، يك گرگ، خورشيد را، و گرگ ديگر، ماه را مي‌گيرند. ستارگان ناپديد مي‌شوند و زمين لرزه‌هاي شديد و وحشتناك رخ مي‌دهد. سپس فنرير، گرگ بسته در زنجير، رها مي‌گردد و فك بزرگ و وسيعش براي بلعيدن جهان، باز مي‌شود. ميدگاردمار بر آسمان و دريا سم مي‌پاشد و همة هيولاها، يا ديوان جهان بي‌نظمي، جهت حمله آماده مي‌شوند.

هيمدال، نگهبان آسگارد، در شيپور شاخي و عظيم خود مي‌دمد و خدايان، سواره، براي جنگيدن بيرون مي‌آيند. تور به سرعت، با ميدگاردمار؛ فري با سورت، غول آتش؛ تير با سگ شكاري عظيم گرم و هيمدال با لوكي درگير مي‌شوند. همة خدايان، دليرانه و بيهوده، به نبرد مي‌پردازند در حالي كه درخت جهاني، از ترس به لرزه در مي‌آيد. خود اودين توسط فنرير بلعيده مي‌شود و خدايان به قتل مي‌رسند. سورت، آتش بر جهان پرتاب مي‌كند و جهان در دريا فرو مي‌رود.

تنها چيزي كه بر جاي مي‌ماند آتش و دود است كه از بهشت برمي‌خيزد و سرانجام اوقيانوس گرما و آتش را مي‌بلعد. جهان از هستي باز نمي‌ايستد، اما به حالتي كه از آغاز از آن آمده بود باز مي‌گردد.

اما شايد اين پايان جهان نباشد. بهشت هنوز برجاست و روزي جهاني تازه از دريا، به صورتي سبز و ملايم و سرشار از مزارع غله، برمي‌خيزد. پسران اودين و تور نجات مي‌يابندو به بالدار زيباي بازآمده از سوي مردگان، مي‌پيوندند. آنان، انهدام راگناروك را، فقط به عنوان رؤيايي بد به خاطر مي‌آورند. دو موجود تازة انساني يعني ليف و ليفت راسير، دوباره به جهان پا مي‌گذارند، تا زندگي را پر از انسان سازند. مصيبت شايد نه نهايت، بلكه بدايت هستي جديد و شكوه‌مند بوده باشد.

آن‌چه كه براي جهان رخ مي‌دهد، دربارة مردان و زنان نيز صدق مي‌كند. هر كسي در چنگال نيروهاي اسرارآميز است و از آن، گريزي نيست. نزد همة اقوام ژرمني، اعتقاد به سرنوشت كه در اسطوره‌شناسي اسكانديناويايي به صورت سه نورن (پري) تجلي يافت، وجود دارد و نورن‌ها دوشيزگاني بودند كه در كنار يك چشمة مقدس، زير يكي از ريشه‌هاي درخت كيهاني زندگي مي‌كنند. آنان با نام‌هاي اوردي (گذشته)؛ وداندي (حال) و اسكولد (آينده)، ناميده مي‌شوند. بعدها اين سه پري، به صورت سه جادوگر در مكبث اثر شكسپير ظاهر مي‌گردند. آنان در اصل، از سرزمين غول‌ها آمده و از همان لحظه، حتي سرنوشت خدايان نيز مُهر و موم شده بود، يعني هنگامي كه نظم جهان به سوي پايان به پيش مي‌رفت. هيچ‌كس نمي‌تواند با نيروي سرنوشت به خاطر امور خوشايند يا ناخوشايند آن به مبارزه برخيزد، اما مي‌تواند در جستجوي نشانه‌ها يا علاماتي، براي آگاهي از امور اسرارآميز باشد تا دريابد كه چه سرنوشتي براي وي رقم خورده است.

به نظر مي‌رسد كه پايان جهان و محكوميت خدايان، تأييدي بر محدوديت جهان است و اين نمي‌تواند فقط شامل ميراها شود، بلكه به نيروهايي مربوط است كه حتي خدايان در مقابل آن‌ها ناتوانند.

ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايره‌المعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمه‌ي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387

You might also like

Leave A Reply

Your email address will not be published.