خورشيد پرستي در مصر باستان

پرستش خورشيدپرستش خورشيد ممكن است از جايي دور، و در روزگاري نامعلوم، به مصر آمده باشد. اما در عصر سلطنت كهن، يك خورشيدپرستي رسمي در عون (كه بعد هليوپوليس نام گرفت)، رواج يافت. در اين‌جا، رع خورشيد ـ خدا، داراي ويژگي‌هاي خداي بومي آغازين يعني آتوم شد، و معبدي جهت خورشيد ـ خدا برپاگشت. تأثير رع، روبه فزوني نهاد، تا آن‌جا كه در زمان پنجمين سلسله به اوج خود رسيد يعني آن هنگامي كه پادشاهان شروع به افزودن «پسر رع» در سلسله مراتب سلطنتي كردند، آنان، معبدهاي خورشيدي عظيمي برپا داشتند و قدرت كاهنان رع افزوده شد، و خداشناسي خورشيدي، پرستش رسمي سلطنتي گرديد. از زمان سلسلة چهارم به بعد، پادشاهان در اهرام واقعي دفن مي‌شدند، يعني آن صورتي شكل گرفت كه احتمالاً، ارتباط نزديكي با، باور به زندگي خورشيدي پادشاه در حيات بعد از مرگ وي در بهشت داشت.

با تضعيف قدرت حكومت در پايان سلطنت عصر كهن، و تمركززدايي تدريجي، قدرت سياسي و اقتصادي و موقعيت پرستش خورشيد دچار بحران شد، گو اين‌كه ازدياد قدرت و نفوذ كاهنان رع، عليه شاه احتمالاً، عامل كمك كننده‌اي در فروپاشي جامعه بود. جابه‌جايي در دورة موفقيت‌آميز و توسعه يافتة بعدي، با ورود خدايي مردمي‌تر، يعني اوزيريس انجام گرفت و پرستش رع كاهش يافت، ولي اين خدا، ارتباط خود را با آيين‌هاي پرستشي و تدفيني حفظ نمود. اما در عصر سلطنت جديد، يعني هنگامي كه شاهان سلسلة هجدهم، خداي در زمان و محلي خود يعني آمون را، به عنوان «شاه خدايان» معرفي كردند، تلاش خود را معطوف به آن ساختند كه وي را با پرستش كهن‌تر رع مربوط سازند و در نتيجه، پرستش خداي بزرگ يعني آمون ـ رع را برقرار ساختند.

در پايان سلسلة هجدهم، شاه آخناتن، به صورتي ناموفق كوشيد تا حالتي ويژه از پرستش يك خداي واحد خورشيدي در مصر را، ارائه دهد كه بر پرستش خداي آتن متمركز بود و به صورت قرص خورشيد نشان داده مي‌شد. با آن كه اين‌گونه پرستش، با گونة پرستش خورشيدي آغازين تفاوت بسيار داشت، ولي، اين امر شايد به منظور اقدامي جهت برقراري ارتباط ميان فرمانرواي مصر و خورشيد ـ خداي سلطنتي صورت گرفته باشد. در همة اعصار، پرستش خورشيد، شايد به سبب دوري آن از مردم معمولي، و عدم دسترسي به آن، عمدتاً به صورت پرستشي استاني و سلطنتي برجاي ماند.

منبع:ریچارد کاوندیش،اسطوره شناسی:دایره‌المعارف مصوّر اساطیر و ادیان مشهور جهان، ترجمه‌ی رقیّه بهزادی، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،۱۳۸۷

You might also like

Leave A Reply

Your email address will not be published.