اسطوره‌های آفرینش مصر باستان

تا عصر سلطنت كهن، سه مركز مهم ديني در هليوپوليس، ممفيس و هرموپوليس پا گرفت. هر يك از اين مراكز، وابسته به خدايي متفاوت بود و كاهنان اين شهرها، رقبايي براي يكديگر به شمار مي‌رفتند. كاهنان شهرهاي مختلف مي‌كوشيدند تا نشان دهند كه از لحاظ اساطيري، خداي آنان و گروه خدايان وابسته به آن‌ها، در اصل، آفرينندة جهان هستند. همة اسطوره‌ها بر اين باور تأكيد دارند كه فرايند آفرينش، تدريجي و تكاملي بوده، اما در اين رويداد ـ اولين بار ـ خدا

خدايان هليوپوليس

آتوم

تفنوت                     ـ ارتباط با ـ                            شو

رطوبت ـ الهه                                                       هوا ـ خدا

نوت                         ـ ارتباط با ـ                          گب

آسمان ـ الهه                                                       زمين ـ خدا

نفتيس          ست                             اوزيريس       ايسيس

لوح گاه‌نگاري
قبل از 3100 پيش از ميلاد عصر پيش سلسله‌اي
3100-2686 ”       “ عصر باستاني سلسلة 1-2
2686-2181 ”       “ پادشاهي كهن سلسله‌اي 3-6
2181-1991 ”       “ دورة اول سلسله‌اي مياني 7-11
1991-1786 ”       “ پادشاهي سلسله‌اي مياني 12
1786-1552 ”       “ دورة دوم سلسله‌اي مياني 13-17
1552-1069 ”       “ پادشاهي جديد سلسله‌اي 18-20
1069-525 ”       “ دورة سوم سلسه‌اي مياني 21-26
525-332 ”       “ دورة متأخر سلسله‌اي 27-31
332 ”       “ فتح مصر توسط اسكندر مقدوني
332-30 ”       “ عصر بطلميوسيان
30 پ م ـ 641 م عصر رومي
641 م فتح مسلمين

نقشي مقدس و آفرينشي برعهده داشته است. سپس، يك عصر زرين در پي‌آمد يعني زماني كه همة قوانين، اخلاقيات و نهادها به انسان سپرده شد.

كيهان‌پژوهي در هليوپوليس به صورتي مهم و گسترده، از اهميت والايي برخوردار بود. آفريدگار انئاد (گروه نه گانة خدايان) يعني آتوم خداي اصلي هليوپوليس به شمار مي‌رفت. وي از آب‌هاي جزيرة آغازين نشأت گرفته بود، و شو يعني هوا ـ خدا را از خدوي خود بيرون داد و تفنوت، ايزد ـ بانوي رطوبت را قي كرد. آنان به هم پيوستند و زمين ـ خدايي، به نام گب و ايزد ـ بانوي آسمان يعني نوت را به وجود آوردند از پيوستن آنان خدايان غيركيهاني مانند اوزيريس، ايسيس، ست و نفتيس را ايجاد كردند.

خدايان مصرياما در ممفيس ادعا مي‌شد كه پتاه، خداي بلندمرتبة شهر، نائونت را باردار نموده و پدر فرزند وي يعني آتوم، است كه از او گروه انئادهاي هليوپوليسي، يعني خدايان نه گانة شهر، نشأت گرفته‌اند و بدين‌سان، اهالي ممفيس ادعا مي‌كردند كه اين خدايان آنان بودند كه فرآيند آفرينش را آغاز نمودند. در هرموپوليس يك گروه هشت‌گانه خدايان به نام اوگدوآد وجود داشتند و از خداياني مانند نون (اوقيانوس آغازين)، هوه (جاودانگي)، كوك (تاريكي) و آمون (هوا) به همراه همسرانشان يعني نائونت، هائوهت، كائوكت و آمائونت تشكيل مي‌شد كه مسئول آفرينش جهان بودند. اعتقاد ديگر، شامل باوري بود كه جهان از يك بيضة كيهاني يا گل نيلوفر (لوتوس) پديد آمده است.

در پايان عصر سلطنت متأخر، جهت گسترش قدرت مطلق خدا، يعني آمون، كاهنان تبس اعلام داشتند كه آمون در خفا، خود و ساير خدايان را آفريده و فرضية پيدايي جهان، از وي ريشه گرفته است. روايت ديگر مربوط به خنوم قوچ ـ سر خداي الفانتين بود كه صورتي از آمون به شمار مي‌رفت و مدعي بود كه خنوم سفالگر، انسان را بر روي چرخ سفالگري خود شكل بخشيده و از گِلْ به عنوان مادة اوليه استفاده كرده است.

منبع:ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايره‌المعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمه‌ي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387

You might also like
4 Comments
  1. ارتیمیس says

    اگر امکان داره در بین خدایان مصری توضیح بیشتری درباره هوروس بدهید……………!
    اینکه مطالب با ذکر منبع هستند واقعا عالی است. با تشکر.

  2. بهاره says

    سلام

    من یه خلاصه ای از تصورات مردم قبل از اسلام درباره نحوه پیدایش جهان لازم دارم
    به نظر شما چه کتابهایی می تونه در این زمینه به من کمک کنه
    اینم بگم که اصلا نمی خوام وارد جزئیات نظرات هر قوم و قبیله ای بشم
    فقط در این حد که یه اشاره ای به تصورات اصلی تمدن های مهم داشته باشم کافیه

    اگر ممکنه کمکم کنید
    ممنون

    1. سلام
      فكر مي كنم اين كتاب بتونه كمكت كنه
      آفرينش و مرگ در اساطير، نوشته:دكتر مهدي رضايي، نشر:اساطير

Leave A Reply

Your email address will not be published.