ويراكوچا: آفريدگار، ازلي و ابدي، خداي ناملموسي كه جهان و همة موجودات فراسوي طبيعي، حيوانات، گياهان، مردان، زنان را آفريد: يك قهرمان فرهنگي كه به انسان تمدن و هنر آموخت: تجلي انساني او در اسطورهها معمولاً، به صورت مرد سفيدپوش ريشدار و ملبس به ردايي بلند است: تنديس زرين او در كوسكو، به اندازة پسري ده ساله و به هيأت مردي ايستاده است كه بازوي راست خود را بلند كرده و دست خود را بسته و انگشتان و شست خود را به گونهاي برافراشته كه گويي دستوري صادر ميكند.
اينتي: خورشيد، نياي الهي سلسلة اينكا: غالباً مذكر در نظر گرفته ميشود، با قرض زرين بزرگ شعاعدار و صورتي انساني: كانون مراسم رسمي اينكايي، با وجود آن كه اين امر به خدايان ديگر نيز نسبت داده شده است.
ايلياپا: خداي شرايط جوي، مذكر و منتسب بهرعد و شناخته شده با ستارگان: به صورت مردي قلاب سنگ به دست تصوير ميشود كه با زدن قلاب سنگ به پارچ آبي كه خواهرش نگه ميدارد، موجب بارش باران ميشود: صداي قلاب سنگ وي، صداي رعد بود و آذرخش تير و كمان وي به شمار ميفت.
كيليا: ماه، خدايي مؤنث، همسر خورشيد، در آغاز نورانيتر از خورشيد بود و در اسطوره آمده است كه خورشيد، بر صورت وي، خاكستر پاشيد و خود نورانيتر شد: وي به ويژه، در تقويم بسيار با اهميت به شمار ميرفت.
اوآكاها (ضريحها) واژة مربوط به دستهاي از موجودات يا نيروهاي فوق طبيعي، منتسب به اشياي مادي و داراي كاربرد محلي: كوهها، درختها، درياچهها، چشمهها و سنگها با اشكال غيرمعمولي ممكن است به عنوان اوآكاها در نظر گرفته شوند و نيز امكان دارد كه منتسب به اساطير و افسانهها باشند: 500 اوآكا فقط در مجاورت كوسكو وجود داشته است.
منبع:ریچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايرهالمعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمهي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387