اسطورهشناسي مصر، با ارجاعات بسيار پديدههاي طبيعي و خدايان طبيعت، بافت جغرافيايي و اجتماعي ويژة مصر را بازتاب ميدهد و وابستگي كامل آن سرزمين را، به نيروهاي دوگانة حياتبخش، يعني رود نيل و گرماي خورشيد، مشخص ميسازد. درة نيل كه از تهاجمات و نفوذ تأثيرات بيگانه به دور مانده بود، در طول دورة سازندة تاريخ مصر، به تمدن يگانهاي حيات بخشيد. اسطورههاي مصري در جامعهاي با تضادهاي بسيار پديد آمد و پيوسته، يادآور مفهوم مرگ و حيات به مصريان بود.
رود نيل با مسير پرپيچ و تاب خود از درة باريكي در مصر عليا به دلتا ميرسد و سرانجام وارد درياي مديترانه ميشود. قلت بارش باران در مصر، موجب وابستگي آن سرزمين به طغيان سالانة رود نيل بود. اين رود، از آفريقاي مركزي سرچشمه ميگيرد و طغيان آن، موجب افزايش حجم آب و شستن ساحل و پوشاندن آن، با رسوبات غني از گل سياه ميشود. توجه جدي به امر آبياري موجب آن شد كه مصريان به سرعت به كار كشاورزي در دو سوي نيل، كه زميني سرسبز و حاصلخيز بود، دست يابند، زيرا نيل، حامي حيوانات و محصولات است كه اگر اين رود نميبود، مصر به صورت صحرايي متروك درميآمد. مجاورت زمين حاصلخيز و صحرا، اين تأثير را بر انديشة ساكنان كهن بر جاي نهاد كه يك همجواري ميان حيات و مرگ، نيز درست به همين شكل صورت ميگيرد و همچنان كه زمين هر ساله ميميرد و دوباره زنده ميشود، پديدة مرگ و زندگي براي انسانها نيز، از چنين كيفيتي برخوردار است.
بالغ بر 3000 سال است كه در تمدن مصر، مفاهيم اصولي، قوانين سياسي، دين و گونههاي مختلف هنري آنان، تقريباً بدون تغيير، برجاي مانده است. اگرچه گاهي، تحولاتي با درجات مختلف، در ادوار تاريخي آنان به چشم ميخورد، ولي مهمترين عصر تاريخي مصر، دورة سلطنت كهن، ميانه و جديد است و ميان اين دورهها، دو دورة ديگر نيز وجود دارد كه با نامهاي دورة ميانه اول و دوم شناخته ميشود ـ يعني زمان اضمحلال داخلي و تهاجمات خارجي. بعد از عصر پادشاهي جديد، مصر وارد دورهاي با زوال تدريجي شد كه با تسخير مصر توسط آشوريان، ايرانيان، يونانيان و روميها مشخص ميگردد. تاريخ مصر به سلسلههايي تقسيم ميشود، يعني ترتيبي كه توسط تاريخنويسان كهن به كار گرفته شده است و امروزه نيز اين تقسيمبندي، مناسب به نظر ميرسد. هر سلسله، به مفهوم خانوادهاي متشكل از چندين فرمانرواست.
دين، ريشه در توسعة تاريخي كشور داشت. در اصل مصر، از چند قبيلة مجزا، با خدايان محلي خود، تشكيل شد و به محض تلفيق قبيلهها از لحاظ سياسي، خدايان آنها نيز با يكديگر ادغام شدند. و هنگامي كه در حدود 3100 پيش از ميلاد، وحدت نهاي صورت گرفت، خدايان بومي همزمان، در شمال و جنوب به تدريج، در معبد خدايان به يكديگر پيوستند. اين تلفيق دربارة خدايان كيهاني نيز، كه شايد از نقاط ديگر مصر آمده بودند، رخ داد. خدايان كيهاني را، به سبب عدم صورتهاي جانوري و بتهاي پرستشي در باورهايشان، و نيز فاصلة آنها از زندگي انساني، به راحتي ميتوان تشخيص داد. مصريان به ظاهر، خدايان بسياري را كه غالباً داراي ويژگيهاي ضد و نقيض بودند، ستايش ميكردند اما پرستندگان خدايان منفرد، عادتاً، فقط خداي بومي خود و نيز خدايان مرتبط با وي را، پرستش ميكردند.
منبع:ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايرهالمعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمهي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387
سلام ممنون از مطالب مفیدتون فقط یه چیزی این عکس بالا مربوط به ایسیس نیست نفتیس هست.
سلام. فکر نمی کنم حق با شما باشد:
http://en.wikipedia.org/wiki/Isis