روزگاري مسيحيان از دين آفريقاييان با عنوان «خرافات قبيلهاي» ياد ميكردند و مسلمانان، آفريقاييان را جاهل ميپنداشتند. امروزه، ارزيابي و آگاهي از اينگونه اديان زيباي قبيلهاي، به صورتي گسترده و با نظري مساعد انجام پذيرفته است. اسطورهها به جوامع مذهبي تعلق دارند و در واقع آنها، باورهاي عمومياند كه جامعه را به صورت يك پارچه حفظ ميكنند. قبل از ظهور اديان رسمي همچون، بوداييگري، مسيحيت و اسلام، افراد به طور طبيعي، در جوامع مذهبي چشم به جهان ميگشودند. از اين روي، هويت كلمة رومي ناتيو به معناي «تولد»، با به معناي ملت، در معناي عمومي خود، به مفهوم يك جامعة مذهبي است (يهوديان در امپراتوري روم، ناتيو ناميده ميشدند). اين وضع در آفريقا مربوط به زماني ميشد كه هنوز، اسلام يا مسيحيت در آن راه نيافته بود. شخص به عنوان عضوي از قبيله، زاده ميشد و براي هميشه، به صورت عضوي از آن، باقي ميماند و اينگونه وابستگي، غالباً با كشيدن علائمي بر روي صورت و بدن، يا از طريق قرباني يا قطع عضو، همچون ختان، علامتگذاري ميشود.
هر گروه قبيلهاي، دين ويژة خود را دارد كه با دين همسايگانش متفاوت است، ولي گاهي شباهتهايي در آنها مشاهده ميگردد كه به اشتراك زباني مربوط است. در آفريقا اشتراكات زبان شناختي، تنها معيار ارتباطات تاريخي به شمار ميرود و وجود اينگونه ارتباطات، احتمال داشتن اسطورههاي مشترك را امكانپذيرتر ميسازد. گروههاي مختلف مردم در آفريقاي مركزي و جنوبي وجود دارند كه با زبانهايي مشترك گفتگو ميكنند و بزرگترين آنها، خانوادة زبانهاي بانتواند كه 200 گويش مختلف دارند. در ميان آنها بايد از زولو، تسواناي بوتسوانا، سوازي از سوازيلند، روواندا و روندي از بوروندي، سواهيلي، كيكويو، گانداي بوگاندا، لينگالاي كنگو كه در ناحية غربي خط استواي آفريقا ساكنند، نام برد. گفتگوكنندگان به اين زبانها، همگي از اصل مشتركي نشأت گرفتند كه به زبان كهن بانتو سخن ميگفتند، كه احتمالاً از جايي در كامرون، يا نقطهاي دورتر در شرق، ناشي ميشوند.
خانوادة منسجم بعدي، گويندگان به زبان نيلوتي و عبارتند از آلور در شمال شرقي زئير، لوئو در كنيا، و آچولي و لانگو در اوگاندا و، نوئر، دينكا و شيلّوك در سودان. در طول مرز شمالي ميان زئير و سودان زبانهاي: زَنده، پامبيا و بارامبو به خانوادة زبانهاي زَنده تعلق دارند. در فراسوي غرب، زبانهاي باندا ـ گبايا ـ ناگباندي با هم، به يك گروه خانواده زباني وابستهاند كه در شمال زئير و امپراتوري آفريقاي مركزي بدان تكلم ميشود (جمهوري آفريقاي مركزي پيشين). در فراسوي شمال، خانوادة زباني بونگو ـ باگيرمي وجود دارد كه شامل سارا يعني زبان اصلي امپراتوري آفريقاي مركزي است.
هوتنتوتها در جنوب غربي آفريقا (ناميبيا) خانوادة زباني ويژة خود را دارند و زبان بوشمنها در صحراي كالاهاري، از هيمن خانوادة زباني است.
نژاد كوتاهقد آفريقايي در جنگلهاي زئير و كامرون به گونههايي متفاوت سخن ميگويند و هر گروه، زبان ويژة خود را دارد.
اما به هر حال، باورهاي ديني سرزمين آفريقا، ميبايستي در رابطه با زبان آنان تعريف شوند. غالب مردم آفريقا، خواه ناخواه، اسلام را (به عنوان مثال در شمال و غرب، سودان و سومالي) و مسيحيت را در (بيشتر نواحي و نواحي جنوب) پذيرفتهاند. فقط قبيلههاي اندكي همچون يوروباها در نيجريه، كه صاحب فرهنگي قوي و فرهيختهاند، توانستند دين اصلي خود و نيز معبد خدايان خويش را حفظ كنند. تصويري منسجم از سنتهاي شفاهي، و منابع كهن اقوام آفريقا، ميبايستي در كنار هم قرار داده شوند.
ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايرهالمعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمهي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387
سلام.
در مورد لانگو در بلوچستان در وبلاگ بنزه بخوانید…….