خدايان معبد ودايي، به عنوان بازيگراني كوچك در نمايشهاي هندوبي باقي ميمانند، گو اين كه آنان، در سدههاي بعد، به صورتي جدّي مورد پرستش قرار نميگيرند. آنها بدون اغراق، به جاي آن كه چهرههاي الهي باشند، صورتهاي استعاري دارند. ايندرا، به سبب علاقة بسيار به امور شهواني و شادخوراي كنار گذاشته ميشود، و به عنوان يك زنبارة ترسو و دروغگو معرفي ميگردد. يمه به صورت پادشاه مردگان، با وجود اين كه رفتاري همسان ايندرا دارد برجاي ميماند، و فقط در نقش خدمتگذار خدايان واقعي، مانند شيوا و ويشنو، عمل ميكند.
اسطورههايي دربارة اين دو خداي بزرگ ودايي و خدايان كوچك ديگر، در عصر بعد از وداها، در آثار سنسكريت يافت ميشوند كه از حدود 500 پيش از ميلاد، تا قرون وسطا، و حتي تا روزگار كنوني، به كرّات، به زبان سنسكريت تدوين يافتهاند. دو منبع عظيم اسطورهشناسي هندويي، سرودهاي حماسي سنسكريتي به نامهاي مهابهاراتا و رامايانااند. به اين دو اثر، 18 متن طولاني به نام پوراناهاي بزرگ، افزوده شده است و تعداد بيشماري پوراناهاي كم اهميتتر و كوچكتر نيز وجود دارند كه ممكن است داراي اصلي كهن بوده باشند. به علاوه، برخي اسطورهها، دوباره به زبانهاي محلي روايت شدهاند مانند (نسخه هندي رامايانا) يا (شعري هندي درباره كريشنا). نسخههاي فراواني از بهترين روايات سنسكريت به زبان تاميلي، يعني زبان هند جنوبي، در دست است. بسياري از هندوها، اينگونه اسطورهها را، از طريق همين روايات محلي ميشناسند، ولي برخي ديگر، شرح اين روايتها را در معابد، به زبان سنسكريت شنيدهاند كه البته داراي حواشي يا تفاسيري به زبانهاي بومياند.
منبع:
ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايرهالمعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمهي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387،ص43
