داستان‌های بلند ایرلندی

برخلاف سلت‌های قاره‌ای یا اقلیمی، مردم سلتی زبان سرزمین ایرلند و ویلز، حافظ ادبیاتی با قدمت بسیارند. دربارة ایرلند آمده است كه آنان دارای كهن‌ترین ادبیات سنتی، در میان گویش‌های اقوام شمال اروپا هستند و ایرلند حافظ غنی‌ترین سنت‌های اسطوره‌شناسی، در میان كشورهای شمال آلپ است. بیشتر داستان‌های بلند و كهن ایرلندی در بردارندة اشارات و حوادثی دربارة طبیعت اساطیری و در تجزیه و تحلیل نهایی، بسیاری از شخصیت‌های موجود در آن داستان‌ها، جدا از خدایان یا موجودات جهان دیگرند كه اصل خدا بودن آنان اساساً و تا حدودی، مورد پذیرش قرار گرفته است. آنان به معنای درست كلمه، خدا نیستند، بلكه به عنوان انسان‌هایی با ویژگی‌های مافوق طبیعی‌اند كه در رویدادهای كاذب تاریخی و در مناطق جغرافیایی واقعی، حضور دارند.

این امر ممكن است در طی فرایند سنت شفاهی یا سینه به سینه و در طول قرن‌ها رخ داده باشد. اما این داستان‌ها، بدون تردید، به گونة پیشا ـ مسیحی و به دست نویسندگان راهبی شكل گرفته كه شاید، ویژگی اسطوره‌ای این داستان‌ها را در نیافته‌اند. از سوی دیگر، این احتمال وجود دارد كه كاتبان، عمداً، جنبه‌های كافركیشی و اسطوره‌ای آن‌ها را، به خاطر حمایت از جنبه‌های اندك مسیحی آن‌ها، تقلیل داده، یا مطالب بومی را در قالب صورت‌های كلاسیكی، از نو ریخته باشند. دانشمندان كنونی، داستان‌های آغازین ایرلندی را به چهار گروه اصلی، یا چهار چرخة اصلی تقسیم می‌كنند:

1. چرخة اسطوره‌ای همان‌گونه كه از نامش پیداست، با عملكردهای خدایان كافركیش سلتی و سایر موجودات مافوق طبیعی در ارتباط است.

2. چرخة اولستر كه دربارة رویدادهای طبقة جنگجویان پیشا ـ مسیحی ایرلند گفتگو می‌كند و جامعه‌ای قهرمانی را، كه بسیار مشابه با جامعة پیشا ـ رومی گل‌ها است، توضیح می‌دهد.

3. چرخة تاریخی كه با فعالیت‌های شخصیت‌های تاریخی در ایرلند و با قرون نخستین عصر مسیحیت در ارتباط است.

4. چرخة فین‌ها كه دربارة شگفتی‌های فین مك كومائیل و گروه جنگجویان او یعنی فیاناها سخن می‌گوید.

همان‌گونه كه انتظار می‌رود، از نظر مواد باستانی، چرخة اسطوره‌ای، نسبت به چهار بخش دیگر، كم‌ترین اسطوره را دارد و می‌توان تصور كرد كه تعداد بسیاری از این داستان‌ها مفقود، یا به دلایل دیگری پیش از آن كه كاتبان راهب بتوانند آن‌ها را به ثبت برسانند، به وام گرفته شدند. این احتمال وجود دارد كه تعداد بسیاری از مجموعه‌های نسخه‌های خطی داستان‌های اسطوره‌ای، بر اثر تاریخ پرآشوب ایرلند، مفقود شده‌اند. بدون تردید، كتاب مشهور لاینستر (كه در 1160 میلادی به كتابت درآمده و در روزگار كنونی در كتابخانة ترینیتی در دابلین نگه‌داری می‌شود)، دارای فهرستی از داستان‌های افسانه‌ای باستانی بوده كه به افسانه‌هایی اسطوره‌ای اشاره داشته و اكنون برجای نمانده است.

به طور كلی، تعداد هشت افسانه باقی مانده است كه می‌توان آن‌ها را، از لحاظ ویژگی عمدتاً، اسطوره دانست. از آن هشت افسانه، فقط چهار افسانة آن صورت كهن دارند. آن‌ها شامل رؤیای اوئنگوسو؛ اظهار عشق اتین؛ گرفتن تپة جادویی و جنگ مویتورااند.

داستان اصلی اسطوره‌ای شامل نبرد مویتورا است و می‌گوید كه چگونه توآت‌ها ددانان، یا پیروان ایزد ـ بانویی به نام دانو بر دشمنان خود یعنی فوموروها پیروز شدند و این به سبب مهارت‌های جاودانه برتر آن‌ها بود، كه آن مهارت‌ها را در صحنة پیچیدة نبرد اِعمال می‌كردند و در آن، رهبران دو جناح مخالف، شاهد سنت‌های قهرمانی در نبرد تن به تن می‌شدند. ما در این‌جا، با شخصیت اصلی در معبد خدایان ایرلندی آشنا می‌شویم. از آن‌جا كه هر یك از دو طرف، به نوبة خود، قول می‌دهد كه در نبرد پیش آمده، از خودگذشتگی نشان دهد، می‌توانیم اندكی از فعالیت‌ها و ویژگی خدایان و از شخصیتی كه سخن می‌گوید، آگاه شویم.

ویژگی اساطیری داستان، تردیدناپذیر است، گو این‌كه پرستش ما دربارة تعبیر مطلب همچنان بی‌پاسخ می‌ماند. برخی منابع، جنگ را به عنوان نمادی از تضاد كهن میان نیروهای روشنی، یا پیروان ایزد ـ بانو دانو با فورموروها یعنی نیروهای تاریكی، می‌دانند. نقل است كه گروه‌ اول، دارای زیبایی بسیار و همه‌گونه دانش بوده، در حالی كه گرو دوم، به عنوان نیمه انسان و نیمه دیو، پلید تلقی شده‌اند كه گسترش نظم را مختل می‌ساختند. تفسیری دیگر، مطلب را به داستانی ساده بدل می‌سازد. رقابت میان یك خدای رسمی كه به صورت بالار نشان داده می‌شود، با خدای جوان‌تر و باهوش‌تر یعنی لوگ سامیلداناگ است كه پیروزی نظم‌ نو، بر نظم كهن را ارائه می‌دهد. یك داستان بسیار متأخرتر، در ساختار اسطوره‌ای جامعة هند و اروپایی، به عنوان یك كلیت، دارای مفهوم «سه كاركرد» است. این مفهوم بازتابی از اساس طبقات سه ‌گانه در جامعة هند و اروپایی است، یعنی كاهنی كه نمایندة عملكرد دینی ـ جادویی و سپس، جنگجویی كه نماد باروری و شكوفایی است. نبرد مویتورا، به صورت نبرد ـ قدرت تعبیر می‌شود كه در میان طبقة كاهن و جنگجو برقرار است. نبرد میان پیروان ایزد ـ بانو دانو، از یك طرف، و طبقة كشاورز یعنی فوموروها، كه عرضه كنندگان‌اند، از سوی دیگر، در اساطیر سرخ‌پوستی از طریق صلح و آشتی صورت می‌پذیرد. در سنت ایرلندی فوموروها شكست می‌خورند.

منبع : ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايره‌المعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمه‌ي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387

You might also like
1 Comment
  1. شهاب says

    سلام.درباره فرزند ندر ایرلند مطلبی دارین؟

Leave A Reply

Your email address will not be published.