مدارك تلفيق شدة باستانشناسان كنوني و نويسندگان جهان باستان، به ما نشان ميدهند كه در نيمة پاياني هزارة اول پيش از ميلاد، بربرها، گروه انساني متكّثري بودند كه مناطقي گسترده از اروپاي مركزي و غربي را در اشغال داشتند. فرهنگشان متعلق به عصر آهن و يكي از بهترين فنشناسان جهان باستان به شمار ميرفتند. آنان صنعتگراني خبره در كار ساخت فلز، جادهسازاني متبحّر، سازندگان ارابه و متخصصاني در زمينة كشاورزي و شباني بودند و در واقع، پايهگذاران تمدن اروپاي غربي به شمار ميرفتند. سلتها جنگجوياني بينظير، سنگدل و دلاوراني بيبديل بودند كه حتي ارتش روم از آنان، بيم و هراس داشت. سلتها حدود 290 پيش از ميلاد، رم را غارت كردند و با نيروي نظامي خود، به مناطق تحت فرمانروايي روميها، كه از جزاير بريتانبا در غرب، تا تركيه در شرق گسترده بود، تاختند. اين تازش در رابطه با جاهطلبي امپرياليستي روم و نيز تهاجم قبايل ژرمني بود كه سرزمينهاي سلتي را غارت كرده بودند ـ به غير از ايرلند ـ كه استقلال سياسي آنان را نابود ساخت يا جذب نمود.
آگاهي ما از دين و اسطورهشناسي اقوام گوناگون سلتي مبتني بر آن است كه همة آنها از نژاد واحدي نبودند و حتي وجود زبان مشترك در ميان آنها، موجب ايجاد سياست مشترك نميشد. منطقة مشخص جغرافيايي آنان از گل (فرانسة كنوني)، بريتانيا (به ويژه ناحية ويلز) و ايرلند، تشكيل ميشد.
به عنوان ناحيههايي متعلق به امپراتوري روم، هم گُل و هم بريتانيا، مدتها پيش از عصر مسيحيت، تحت تأثير فرهنگ يوناني ـ رومي قرار داشتند. ولي در مقايسه با آنها، ايرلند سنتي، تماميت فرهنگ خود را، تا زمان اتخاذ مسيحيت در قرن پنجم ميلادي، حفظ نمود. مداركي جهت شناخت اسطورهشناسي جامعة مشترك سلتي در ايرلند در دست است، اما شناخت مفاهيم و مواد ايرلندي، فقط با رجوع به اينگونه مدارك ميسر ميشود زيرا، به عنوان ميراثي جهت اديان گل و بريتانيا تلقي ميگردد.
منبع : ريچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايرهالمعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمهي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387