عیسى در قرآن، عیساى تاریخى و اسطوره تجسّد

اشاره[1]

مسيحيان از ديرباز حضرت عيسى را تجسد خدا و داراى مقام الوهى مى شناسند. با اين حال، در دهه هاى اخير گروهى از دانشمندان مسيحى ادبيات تجسّد را بهره مند از زبان اسطوره اى دانسته اند. قرآن كريم انديشه تجسّد را يكسره رد كرده و كفر آن را به صراحت اعلام داشته است. در برابر، مسيحيان معتقدند كه آنچه در قرآن در مورد عيسى آمده، برگرفته از افسانه هايى نادرست است كه پيامبر اسلام(ص) از برخى فرقه هاى مسيحى ساكن در عربستان شنيده است. همچنين مدعى اند كه قرآن اعتقاداتى را به آنان نسبت داده كه هيچ گاه بدان اعتقاد نداشته اند.

نويسنده در اين مقاله به دسته بندى اشكالات مسيحيان در مورد «عيسى در قرآن» پرداخته و با توجه ويژه به سياق آيات و نيز موقعيت تاريخى و جغرافيايى و فرهنگى نزول قرآن، درصدد پاسخ به آنها برآمده است. همچنين نويسنده ضمن مثبت ارزيابى كردن اقدام دانشمندانى چون جان هيك در كتاب اسطوره تجسد، آن را گامى به جلو در جهت گفتگوى بين مسيحيت واسلام مى داند. با اين حال، وى مى گويد كه ديگر اختلافات موجود بين قرآن وآموزه هاى مسيحى درمورد عيسى به گونه اى است كه هنوز هم مسيحيان محتواى قرآن در مورد عيسى را غيرواقعى ارزيابى مى كنند.

اكنون بيش از ربع قرن از انتشار كتاب اسطوره تجسّد خدا[3] هفت تن از محقّقانى كه در پديدآوردن اين اثر، با يكديگر همكارى داشتند، بر سر بسيارى از مسائل، از جمله كُنه اين اسطوره و خاستگاه و شكل گيرى اوليه اعتقاد به الوهيت عيسى يكسان نمى انديشيدند. با اين حال، همه آنهادر اين امر متحد بودند كه بدون صحه گذاردن بر ادعاهاى سنّتىِ متافيزيكى در مورد شخص عيسى، اهميت فوق العاده او را در ايمان و عمل مسيحيان مورد تأكيد قرار دهند. گرچه بيشتر نويسندگان اين كتاب آگاه بودند كه رها كردن اعتقاد خشك و ساده تجسّد ممكن است براى روابط بين اديانى پيامدهايى داشته باشد، اما به نظر مى رسد كه هيچ كدام ـ به جز احتمالا جان هيك ـ در نيافته بودند كه آن بى باكى در ]ساختارشكنى[ اعتقادى، براى گفتگوى مسيحيان و مسلمانان تناسب ويژه اى دارد. جان هيك در نكته اى اذعان مى دارد كه:

با برداشت تحت اللفظى ازمفهوم «پسرخدا» يا «خداى پسر»، عبارت «تجسّدخدا» به اين معنا است كه، «تنها» از طريق عيسى مى توان خدا را شناخت و با او ارتباط برقرار كرد.[4] بدين ترتيب، مجموع حيات دينىِ بشر در خارج از چارچوب ايمانِ يهودى ـ مسيحى قرار داشته و از شمول رستگارى و نجات بيرون خواهد بود.

از ديدگاه او، اين امر:

مادام كه جهان مسيحيت، تمدنى عمدتاً مستقل بود و تنها تعامل نسبتاً اندكى با بقيه جوامع بشرى داشت، چندان زيان بار نبود; اما با برخورد بين دو جهان مسلمان و مسيحى و سپس با گسترش روزافزون استعمار اروپايى در سرتاسر كره زمين تفسير تحت اللفظى از برخى آموزه هاى مسيحى ـ كه در حقيقت با زبان اسطوره اى سخن مى گويند ـ آثار مخربى را پديد آورده است.(3)

شگفت است كه جان هيك در گفتار خود به آسيبى كه از گذشته از اين ناحيه بر يهود وارد آمده، اشاره اى نمى كند. با اين حال، من بيشتر دلمشغولِ غفلت آشكارِ ديگرى از وى هستم. به رغم آن كه وى برخورد جوامع مسلمان و مسيحى را پيش بينى كرده است، ظاهراً به اين نكته توجه نداشته كه نقد او بر عقيده «تجسّد خدا» ـ انديشه جديد و نوپديدى نيست، بلكه بسيار شبيه نقدهاى قرآن است. قرآن كريم تعداد قابل توجهى از آيات خود را به موضوع عيسى اختصاص داده و ضمن تصديق او به عنوان پيامبرِ خدا، بارها نيز از او به «مسيح» ياد كرده و در عين حال، مسيحيان را به خاطر آن كه او را خدا انگاشته و به واسطه او، خود را برخوردار از رابطه اى ويژه با خدا پنداشته اند، مورد انتقاد شديد قرار داده است.(4)

توجيه ممكن براى اين غفلت جان هيك اين است كه گزارش قرآن از جهات ديگر با عيساى تاريخى كه دانشمندان ]متخصص در[ كتاب مقدّس و الهيدانان بنيادگراى مسيحى ازعيسى ترسيم كرده اند بسيارمتفاوت است. درواقع، بسيارى ازمسيحيان هنوز هم مايلند محتويات قرآن در مورد عيسى را به عنوان مطالبى پراكنده و پريشان و فراهم آمده از افسانه هاى مشكوك و بحث هاى جدلىِ ساده و كودكانه بر ضد مسيحيت كنار بگذارند.

من در اين مقاله در پى آن خواهم بود تا راه چاره اى براى اين موضوع بيابم. من استدلال خواهم آورد كه مسيحيان معاصر پيامبر اسلام، بر خلاف هم كيشان غربى امروزى خود، مطالب قرآن در مورد عيسى را امورى پريشان و جعلى تلقى نمى كردند، بلكه آنها را معتبر و منسجم مى يافتند، زيرا قرآن به عمد از داستان هايى كه آنها شنيده بودند استفاده كرده و نيز روش هاى تفسيرى[6] از آنجا كه قرآن داستان هايى را به كار گرفته كه بخش انفكاك ناپذير از افكار عمومى مسيحيان ]در آن زمان [بوده، تنها در مواردى كه پاى مباحث جدّىِ اعتقادى در ميان بوده، صحت تاريخى آنها را زير سؤال برده است. در عوض، قرآن كوشيده تا اذهان مخاطبان پيامبر اسلام را تغيير دهد. از اين رو، متفاهمِ مسيحيانِ آن زمان را از آنچه به ظاهر در زندگى مسيح اتفاق افتاده، به اجمال پذيرفته و همواره براى حوادثِ ادعا شده تفسيرى خدا محور ارائه كرده است.

1. انسجام مطالب قرآن در مورد عيسى(ع)

امروزه وقتى مسيحيان درباره «عيسى در قرآن» مطالعه مى كنند، معمولا گيج و مبهوت مى شوند. اين امر در درجه نخست به علتِ وجود جزئياتى است كه در انجيل هاى چهارگانه موجود به آنها اشاره نمى شود. آنها عبارت اند از: پديد آمدن معجزه آساى «رطبِ رسيده» و «نهر روان» پس از زايمان مريم (19:24ـ26)، سخن گفتن عيسى در گهواره (19:23ـ29)، آفريدن پرنده از گل (5:110 و 3:49) و پرسش حواريون از عيسى مبنى بر اين كه آيا خدايش قادر است براى آنها مائده آسمانى فرو فرستد (5:112ـ115).

ويژگى دوم كه باعث تحيّر ]مسيحيان[ شده است مخلوط شدن نام مريم و عيسى با شخصيت هاى عهد قديم مى باشد كه نامى شبيه نام اين دو داشته اند، بدين گونه كه مريم با عنوان «خواهر هارون» مورد خطاب قرار گرفته است (19:28); گويى كه مريمِ خواهر هارون و ]موسى [است.[7] نيز ]مطابق قرآن، [عيسى در راه خدا خواهان يارانى شده است (3:54 و 61:14)، گويى كه او يوشع بن نون (وصىِّ موسى) است.

سومين زمينه شگفتى ساز، برخى انتقادات قرآن به عقايد مسيحيان است كه ]به نظر آنان [خارج از موضوع است. مسيحيان آگاهانه ادعا نمى كنند كه «خداوند، سومى از سه است» (5:73) يا اين كه «خدا، مسيح پسر مريم است» (5:72) يا اين كه «عيسى و مادرش دو خدا در كنار خداونداند» (5:116). نتيجه همه اين ها آن است كه آنها مايلند تا تصوير عيسى در قرآن را محصول اطلاعات محدود و پريشان پيامبر اسلام از مسيحيت دانسته، آن را كنار گذارند.

]در پاسخ بايد گفت كه[ اين موارد كه مسيحيان امروزى آنها را سخنانى پريشان يافته اند، معاصران پيامبر اسلام(ص) را متحيّر نمى ساخته است. منبع اطلاعات مسيحيان معاصر پيامبر(ص) از عيسى و مادرش، مبلّغان مذهبى و داستان سرايان بوده اند. همان طور كه قبلا اشاره كرده ام، قرآن نيز در مواجهه با آنها به همان داستان هايى كه با آنها آشنايى داشته اند اشاره مى كند. برخى از اين داستان ها نظير «رُطبِ رسيده»، «نهرِ روان»، «سخن گفتن عيسى در گهواره»، «معجزه آفرينش پرنده» در برخى انجيل هاى آپوكريف مورد تأييد قرار گرفته است.(5)

برخى از اشكالات پيش گفته نيز با استفاده از تفسير تمثيلىِ[12]

مفسران مسيحى، از دير زمان، رسالت يوشع را در عهد عتيق به عنوان پيشگويى رسالت عيسى تفسير كرده اند. گويش نام هاى اين دو در زبان هاى عبرى و يونانى، يكسان است; آنها هر دو دوازده نفر را براى مأموريت خاص برگزيدند(10) و در حالى كه يوشع بر كنعانى ها پيروز شد، عيسى نيز نيروهاى اهريمنى را در هم شكست.(11)

تفسير تمثيلى از عهد قديم، داستان مائده آسمانى در قرآن را نيز روشن مى كند. نويسنده كتاب مزامير مى گويد كه به دنبال پرسش بنى اسرائيل مبنى بر اين كه آيا خدا مى تواند در بيابان براى آنها غذاى آسمانى تهيه كند، مَنّ (نان آسمانى) بر آنها نازل شد (مزامير، 78:19) و پولس[13] كه شركت كردن در مراسم عشاى ربّانى را شركت در مائده پروردگار مى داند (اول قرنتيان، 10:21)، تلويحاً مى رساند كه آن مائده آسمانى، پيشگويى براى نان در ]مراسم[ عشاى ربانى است (اول قرنتيان، 10:3، 11:23ـ27).

]اما در مورد ادعاى مسيحيان مبنى بر غير واقعى بودن اظهارات قرآن در مورد عقايد آنها بايد بگوييم كه[ براى عرضه تفسيرى قابل قبول و معقول از بياناتِ به ظاهر تعجب برانگيز و اعتقادى قرآن درباره عيسى و مريم و تكفير كسانى كه آن دو را خدا دانسته اند، نيازى نيست كه راه دورى برويم، بلكه كافى است به مجادلات داخلى نسطوريه و ارتدوكس نظرى بيفكنيم. از نقطه نظر نسطوريه، ارتدوكس ها با توصيف مريم به عنوان «مادر خدا» خود را در معرض استهزا قرار دادند، زيرا به ظاهر، خداى پدر را تا درجه سوم بعد از عيسى و مريم پايين آورده اند; چرا كه خدا را به وسيله عيسى تعريف كرده اند و به او عنوان «خداى پدر» داده اند و يا عيسى و مادرش را دو خدا، علاوه بر خداى متعال، دانسته اند ]كه نتيجه روشن چنين تفكرى آن است كه خداوند، سوّمىِ از آنها باشد[. در واقع، قرآن همان سخنِ جدلىِ نسطوريه بر ضد ارتدوكس را مطرح كرده است، اما موضوع را توسعه داده و به يك نتيجه منطقى رسانده و آن، انكار هرگونه الوهيت براى عيسى است.(12)

در اين جا يك نكته مهم ديگر باقى مانده كه بهتر است براى سهولت بحث به طور مستقل به آن بپردازيم و آن اشارات فراوان قرآن به «انجيل» است. اين اصطلاح نزد مسيحيان به معناى بشارتِ رستگارى از طريق مرگ و رستاخيز عيسى است ]نه به معناى كتابِ نازل شده بر عيسى[. از سوى ديگر، وقتى از انجيل ها به صيغه جمع نيز سخن مى گويند، مرادشان چهار كتاب از ]مجموعه كتاب هاى [عهد جديد است كه درباره زندگى عيسى است ]نه مجموعه وحيى كه بر عيسى نازل شده است[. كاربرد قرآنى اين كلمه، كاملا متفاوت ]از مصطلح مسيحيان[ است. اين كلمه در قرآن تنها به صورت مفرد به كار رفته، و دلالت دارد بر وحى هايى كه خداوند بر عيسى نازل كرده است و توسّعاً بر كتابى، حاوىِ آن وحى ها، كه در دست مسيحيان بوده اطلاق شده است. برخى از دانشمندان غيرمسلمان با چنين دليل مستبعدى نتيجه گرفته اند كه شناخت پيامبر اسلام از مسيحيت سطحى بوده است. آنها مى پندارند كه پيامبر فقط با اعضاى فرقه اى از ]مسيحيان [كه منحصراً يكى از اناجيل غير معتبر را مورد استفاده قرار مى داده اند برخورد داشته است يا آن كه، بعد از اين كه از يهود آموخت كه خداوند تورات را بر موسى نازل كرده و نيز با اين باور كه خداوند بر او نيز قرآن را نازل مى كند، به سادگى انگاشت كه عيسى نيز وحى الهى دريافت كرده است.

نگاهى دقيق تر به مطالب قرآنى نشان خواهد داد كه اين فرضياتْ غير ضرورى اند. مطابق قرآن، خداوند انجيل را بر عيسى نازل كرد و آن را به او تعليم داد (3:48، 57:26، 5:110); آن انجيل تورات را تأييد كرده، خود نيز مشتمل بر هدايت، نور و ذكر بوده است (5:46): حادثه ظهور محمد(ص) (61:6 و 7:157) و پيروانش (48:29) را پيشگويى كرده است; حاوى وعده تخلف ناپذير خداوند به مؤمنان، مبنى بر اين كه آنها در عوض ايثار جان و مال خويش در راه خدا به بهشت برين راه مى يابند، است (9:111); اهل انجيل بايد مطابق آنچه خدا در آن آورده است قضاوت كنند (47:5); اگر اهل كتاب، تورات و انجيل و آنچه را كه از جانب خداوند بر ايشان نازل شده است، برپا دارند پاداشى زيبا از جانب خدا دريافت مى كنند اما تا زمانى كه آن را برپا ندارند، به جايى نمى رسند (5:66).

براى يافتن سرچشمه اصلى بسيارى از اين مطالب، كافى است نگاهى به سخنان منسوب به عيسى، كه درانجيل هاى چهارگانه آمده، بيندازيم. مطابق انجيل لوقا، عيسى در آغازسخنرانىِ برنامه ريزى شده خود درناصره، عبارت زير را از كتاب اِشَعْيا قرائت كرد:

روح خداوند بر من است! چرا كه او مرا تدهين كرده است. خداوند مرا برگزيده تا مژده (انجيل) او را به بينوايان برسانم. او مرا فرستاده است تا «رنج ديده گان را تسلى بخشم» و رهايى را به اسيران و بينايى را به نابينايان اعلام نمايم و مظلومان را آزاد سازم (انجيل لوقا، 4:18).(13)

آن گاه، پس از آن كه طومار را به خادم عبادتگاه برگرداند، به جمعيت حاضر گفت: «امروز در حضور شما اين عبارت از كتاب مقدس به انجام رسيد» (همان، 4:19). در اين جا كافى است به اين نكته توجه شود كه مطابق سخن عيسى، روح القدس او را تقديس كرده و او فرستاده شده تا براى مردم، حاملِ بشارت باشد. پس او بر اين تصور بود كه سخنانش حاوى يك «انجيلِ»[15]

مطابق انجيل متى، عيسى در موعظه سر كوه، ضمن تأييد تورات، خود نيز به راهنمايى، تذكر و روشنگرى مى پردازد.(15) همچنين در تعاليمش در مورد «ترك دنيا»، مؤمنان را اطمينان مى دهد كه آنها در برابر ايثار جان و مالشان پاداش بهشتى دريافت خواهند كرد.(16)

در اينجا يك موضوع ديگر باقى مى ماند كه نياز به روشنگرى بيشترى دارد و آن پيشگويى ظهور حضرت محمد(ص) و پيروانش در انجيل است. قرآن مى گويد كه انجيل مَثَلِ مسلمانان را چنين بيان مى كند كه «آنها مانند كِشته اى هستند كه جوانه خود برآورَدَ و آن را مايه دَهَد تا ستبر شود و بر ساقه هاى خود بايستد و دهقانان را به شگفت آوَرَد» (48:29). اين آيه اشاره اى به مَثَل برزگر در انجيل است.(17)

از ديدگاه قرآن، با ظهور اسلام، تعاليم توحيدى عيسى كه دير زمانى به وسيله مسيحيان تيره و تار و مغشوش شده بود، سرانجام به سان بذرى كاشته شده در خاك حاصلخيز به بار نشست. اگر كسى حقّانيت اين تفسير را بپذيرد، هيچ اشكال جدّى اى در مورد پذيرش ادعاى ديگر قرآن پيدا نمى كند كه «محمد پيامبر درس ناخوانده اى است كه ]يهوديان و مسيحيان [در تورات و انجيلى كه نزدشان است مطالبى را درباره او نوشته مى يابند.» (7:157) و عيسى آمدن او را به عنوان پيامبرى كه «نامش احمد است» پيش گويى كرده است (61:6). ]مطابق انجيل، [محمّد به عنوان فارقليطِ[18] است. هر دو واژه، معادل هاى قريب المعنى براى واژه يونانى “Periklutos” است كه آن نيز واژه اى با همان تعداد از حروف مصمّت با واژه Parakletos”=“Paraclete است و به همين دليل براى گويندگان زبان هاى سامى، داراى روح معنايى يكسانى است.(18)

از ديدگاه انتقادىِ جديد، روشى كه قرآن با آن سخنان عيسى را تفسير مى كند ظاهراً بسيار گزينشى و تا حدودى تكلّف آميز است. با اين حال، اين روش، با روشى كه عيسى خود به تفسير متون يهودى مى پرداخت، موافقت دارد. آنچه عيسى در ناصره نقل كرد يك غيبگويى از اشعياى سوم در شرح حال خودش بود،(19) اما عيسى بدون هيچگونه دغدغه اى آن را در مورد خودش به كار گرفت.[21] مى گويد نه «اناجيل».

مطالعه بخش دوم مطلب : عيسى در قرآن، عيساى تاريخى و اسطوره تجسّد 2


[1] مقاله حاضر متن كنفرانس علمى نويسنده در دانشگاه آكسفورد است، تحت عنوان:

Jesus in the Qur’an, The Historical Jesus, and The Myth of the Incarnation.

[2] ترجمه اين كتاب به زودى از سوى انتشارات مركز مطالعات اديان و مذاهب منتشر خواهد شد. (هفت آسمان)

[3]. انديشه تجسد خدا در عيسى بيشتر در انجيل يوحنّا مطرح شده است. در اين انجيل آمده است: «در ازل، پيش از آن كه چيزى پديد آيد، «كلمه» وجود داشت و نزد خدا بود. او همواره زنده بوده، و خود او خداست». (يوحنا، 1:1ـ2) «كلمه خدا» انسان شد و بر روى اين زمين در بين ما زندگى كرد. او لبريز از محبت و بخشش و راستى بود. ما بزرگى و شكوه او را به چشم خود ديديم، بزرگى و شكوه فرزند بى نظير پدر آسمانى ما، خدا، (همان، آيه 14). بيشتر مسيحيان به اين مطالب با همان معناى ظاهرى و تحت اللفظى آن اعتقاد دارند، اما جان هيك و همكاران او در كتاب اسطوره تجسّد خدا زبانِ اين انديشه را زبانى اسطوره اى دانستند. (كليه پاورقى ها از مترجم است).

[4]. در انجيل يوحنا آمده است كه عيسى گفت «راه منم، و زندگى منم، هيچ كس نمى تواند به خدا برسد مگر به وسيله من» (يوحنا، 14:6).

[5]. نويسنده مقاله معتقد است كه وحى قرآنى در برخى موارد براساس روش تفسير تمثيلى (Typology) قهرمانان داستانهايش را مطرح كرده است و اين روش تفسيرى در ميان مسيحيان رواج داشته است. بعداً در اين باره توضيح بيشترى خواهد آمد.

[6]. اين نظر شخصى نويسنده است، وگرنه در هيچ موردى تاكنون ثابت نشده كه حكايت هاى قرآن در مورد عيسى واقعيت تاريخى نداشته است. البته نويسنده هم تأكيد نمى كند كه آنها واقعيت تاريخى نداشته اند، بلكه آنها را امورى محتمل الوقوع مى داند و بر اين نظر است كه ضرورتى ندارد كه ما آنها را داستان هاى واقعى تاريخى بدانيم.

[7]. در عهد عتيق از خواهر موسى و هارون با نام (Miriam) (كتاب مقدس، سفر اعداد، باب 12) و در عهد جديد از مادر عيسى با نام (Mary) نام برده شده است (انجيل متى، 18:1) كه هر دو در عربى و فارسى «مريم» خوانده مى شوند.

[8]. Typology

[9]. روش تفسير تمثيلى يا Typology عبارت است از روش استفاده از داستان يك شخصيت مربوط به زمان هاى پيشين به عنوآن «مَثَل» (Type) براى شخص يا حادثه ديگرى كه مربوط به زمان ديگرى يا دين ديگرى است. مسيحيان بسيارى از شخصيت ها و حوادث عهد عتيق را مثالى براى شخصيت ها و حوادث عهد جديد مى دانند. به طور مثال، شخصيت حنّا و دعاى او را پس از آن كه به صورت معجزه آميز فرزنددار مى شود (اول سموئيل، 2:1ـ10) پيشگويى شخصيت مريم و دعاى او پس از فرزنددار شدن (لوقا، 1:46ـ55) مى دانند يا حادثه گرفتار آمدن حضرت يونس در شكم ماهى به مدت سه روز و رهايى او را به حادثه ماندن جسد عيسى در قبر به مدت سه روز و زنده شدن دوباره او تفسير مى كنند. نام ديگر تفسير Typologyدر انگليسى Prefiguring است.

[10]. در كتاب مقدس در مورد امتحان ابراهيم آمده است «خدا فرمود: يگانه پسرت يعنى اسحاق را كه بسيار دوستش مى دارى برداشته، به سرزمين موريا برو و در آنجا وى را بر يكى از كوه هايى كه به تو نشان خواهم داد به عنوان هديه سوختنى، قربانى كن (سفر پيدايش، 22:2). بنابراين كتاب مقدس از اسحاق به «يگانه پسر ابراهيم» نام برده است، در حالى كه مطابق تصريح خود كتاب مقدس، اسحاق بعد از اسماعيل به دنيا آمده و تنها پسر او نبوده است.

[11]. مطابق كتاب مقدس، ابراهيم مأموريت داشت كه اسحاق را پس از ذبح بسوزاند. در كتاب مقدس آمده است: «ابراهيم هيزمى را كه براى قربانى سوختنى آورده بود، بر دوش اسحاق گذاشت و خودش كارد و وسيله اى را كه با آن آتش روشن مى كردند برداشت و با هم روانه شدند» (سفر پيدايش، 22:6).

[12]. كتاب مقدس در اين باره مى گويد: «روزى مريم و هارون، موسى را به علت اين كه زن او حبشى بود، سرزنش كردند. آنها گفتند: آيا خداوند فقط به وسيله موسى سخن گفته است؟ مگر او به وسيله ما نيز سخن نگفته است؟ خداوند سخنان آنها را شنيد و فوراً موسى و هارون و مريم را به خيمه عبادت فرا خوانده فرمود: «هر سه نفر شما به اينجا بياييد.» پس ايشان در حضور خداوند ايستادند. آنگاه خداوند در ستون ابر نازل شده، در كنار درِ عبادتگاه ايستاد و فرمود: هارون و مريم جلو بيايند و ايشان جلو رفتند. خداوند به ايشان فرمود: من با يك نبى به وسيله رؤيا و خواب صحبت مى كنم، ولى با موسى كه خدمتگزار من است به اين طريق سخن نمى گويم، چون او قوم مرا به وفادارى خدمت مى كند، من با وى رودررو و آشكارا صحبت مى كنم، نه با رمز، و او تجلىِ مرا مى بيند. چطور جرأت كرديد او را سرزنش كنيد؟ پس خشم خداوند بر ايشان افروخته شد و خداوند از نزد ايشان رفت. به محض اين كه ابر از روى خيمه عبادت برخاست، بدن مريم از مرض جذام سفيد شد. وقتى هارون اين را ديد، نزد موسى فرياد بر آورد: اى آقايم، ما را به خاطر اين گناه تنبيه نكن، زيرا اين گناه ما از نادانى بوده است. نگذار مريم مثل بچه مرده اى كه موقع تولد، نصف بدنش پوسيده است، شود. پس موسى نزد خداوند دعا كرده، گفت: اى خدا، به تو التماس مى كنم او را شفا دهى. خداوند به موسى فرمود: اگر پدرش آب دهان به صورت او انداخته بود، آيا تا هفت روز خجل نمى شد؟ حالا هم بايد هفت روز خارج از اردوگاه به تنهايى بسر برد و بعد از آن مى تواند دوباره باز گردد.» (سفر اعداد 12:1ـ14).

[13]. Paul

[14]. gospel

[15]. منظور نويسنده آن است كه اين عبارات دلالت دارد كه عيسى نيز مانند ديگر پيامبران يك پيامبر است كه از طرف خداوند فرستاده شده است تا پيام الهى را به مردم ابلاغ كند و چون ديگر پيامبران با روح القدس و فرشته وحى در ارتباط است. پيام الهى او انجيل (بشارت) نام گرفته است چنان كه ديگر كتب آسمانى به «بشارت»، «هدايت» و «ذكر» نام بردار شده است.

[16]. Paraclete

[17]. praised

[18]. highly praised

[19]. منظور نويسنده آن است كه اشعيا به زبان متكلم وحده در مورد خودش گفته است: «روح خدا بر من است و…» بنابراين بسيار تكلّف آميز است كه بگوييم اين عبارت پيشگويى ظهور عيسى است. اگر سخن اشعيا به صورت غايب در مورد شخصِ ديگرى بود، به اين صورت كه گفته بود «روح خدا بر اوست و…» تطبيق آن بر عيسى مشكل نبود. اينك بايد پرسيد كه چگونه اين تطبيق براى مسيحيان تكلف آميز نيست، اما تطبيق مطالب انجيل بر حضرت محمد(ص) و پيروان او تكلّف آميز است؟

[20]. Diatesseron

[21]. Gospel


You might also like
1 Comment
  1. ف عابدی says

    با سلام
    من کارشناس مرکز امور زنان وخانواده هستم .مرکز در نظر دارد بهمن ماه همایشی بین المللی با عنوان بانوان برگزیده ادیان آسمانی را برگزار نماید لذا از تمامی صاحب نظران این حوزه دعوت به مشارکت و همکاری می نماید
    لطفا با ایمیل بنده یا 66721387 تماس بگیرید

Leave A Reply

Your email address will not be published.