بدين ترتيب، همة انسانها داراي روحاند، بعضي قوي و برخي ضعيف. حيوانات، گياهان و عناصري همچون آب، باد و آتش صاحب روحاند. خورشيد و زمين روح دارند، زيرا آنان داراي نيروهاي آفرينشياند كه بر زندگي آدمي تأثير ميگذارند. ارواح نه فقط ستوده ميشوند، بلكه به وسيلة جادو تحت نظارت قرار ميگيرند. اين امر ضرور است زيرا، هم روح بد و هم روح خوب وجود دارد، مانند روح نامادري[در افسانه روح و درخت] كه شايد جادوگر بوده است. اين مطلب كه نامادري متوجه كارهاي دخترخواندة خود ميشد، نشاندهندة آن است كه وي، جادوگري با روح پليد بوده است. گاه آدمي آگاهي ندارد كه تا چه حد، براي ديگران موجب رنج و آزار ميشود. سواهيليها براي اين كار، واژهاي مخصوص دارند كه به صورت كيسيراني و به معناي كسي است كه حضورش موجب بديمني ميگردد.
مفهوم اصلي خير و شر آفريقايي، با آن چه كه در مسيحيت وجود دارد، متفاوت است. مفاهيم خير و شر نزد انسانها بر پاية زندگي آنهاست. براي اكثر جوامع آفريقايي، اعتلاي خانواده امري مهم به شمار ميرود. ايل يا قبيله بايد بر فرزندان پسر بيفزايد، زيرا وجود دستهاي بيشتر، كمك بيشتري به كشاورزي و گلهداري است. يك خانواده پرجمعيت در آفريقا، منبعي افتخارآميز و داراي مرتبة والاي اجتماعي است (اين انديشة خانوادة پرجمعيت نزد مسلمانان نيز، به همين نحو وجود دارد و خانوادة كمتر از ده نفر را، خانوادة ناتمام مينامند[البته این تلقّی نادرست آقای کاوندیش در رابطه با اسلام است که در جای جای کتابش از اینگونه موارد دیده می شود.همانطور که می دانیم رتبه انسانها در اسلام به جمعیت خانواده نیست؛بلکه بنا بر تصریح قرآن به تقواست]).
همة چيزهايي كه موجب رفاه خانواده ميشود خوب، و تمامي چيزهايي كه باعث بيماري و مرگ ميگردد بد و شرّ است. به عنوان مثال، زني كه فرزندانش ميميرند، تصور ميشود كه فرزندان خود را ميخورد و اين بدان معناست كه زن، از نيروي فرزندان، جهت اجراي جادوي بد خود، استفاده ميكند. به نظر ميرسد كه هر گونه بيماري در نتيجة كار و عملكرد بد روح رخ ميدهد و اگر گناه آن به گردن نياكان نباشد، حتماً، كار جادوگر است. برخي از حيوانات داراي ارواحي با توانايي شرارت آميزند.
به طور كلي، جادوگر كسي است كه روح شرير او ميبايستي با نيروي زندگي انسانهاي ديگر تغذيه كند. واژة نيروي زندگي در اينجا، براي توجيه واژههاي ديگر در زبان آفريقايي به كار ميرود. جادوگران غالباً زندگي افراد ضعيف همچون كودكان را ميگيرند. و از آن جا كه مرگ و مير كودكان در بسياري از نقاط آفريقا، ميزان بالايي يعني در حدود 50% را شامل ميشود، بنابراين تعجبآور نخواهد بود، اگر اتهامات جادوگري بسياري وارد آيد. كاربرد جادوگري در اينجا، انحرافي است، زيرا جادوگري يك هنر يا يك صنعت به شمار نميرود، بلكه خصوصيتي مادرزادي محسوب ميشود كه شخص با آن، متولد ميشود و اين سرنوشت او است، درست به همانگونه كه برخي ناتوان به دنيا ميآيند. جادوگر داراي آمادگي براي پذيرفتن حوادثي همچون جنون دزدي، يا داراي نيرو جهت برقراري احساس متقابل است. حضور شر فقط به گذشت زمان مربوط ميشود. ساحره، از جادوگر، قدرتمندتر است. وي مجبور به استفاده از جادو نيست، ولي به خاطر علاقة به شرّ، اينكار را انجام ميدهد. برخي بر اين باورند كه ساحره خود، يك روح پليد است، ولي آن قدر نيرومند است كه ميتواند روحهاي ديگر را تحت اختيار بگيرد و آنان را، وادار به انجام برخي كارها بكند. وي ميتواند طلسمي از چوب يا اشياي ديگر را به مانند پرندهاي، به پرواز درآورد، درست بدان سو كه ساحره فرمان ميدهد، زيرا فرمان برنده، به موجب رأي سرور خود، يك قرباني است و ميبايستي آزار ببيند. با همين روش است كه يك ساحره ميتواند، با ايجاد وحشت، كلّ جامعه را، تحت نظارت خويش درآورد.
در بسياري از نقاط آفريقا، اين وحشتي حقيقي و تكراري است. گزارشهاي متعددي از مبلغين و پزشكان در دست است كه ناظر بر اين امر بودهاند. يك معلم در زامبيا نوشت: كه مرد جوان، براي معشوق بيوفا، چيزي را در شب هنگام فرياد زد و دخترهايي كه در خوابگاه مدرسه بودند، آن را شنيدند و هراس زيادي به آنان دست داد و همة آنها از بستر بيرون پريدند و از پنجرهها، در دل شب، گريختند و بعضي، هرگز بازنگشتند. علت اين ترس هرگز معلوم نشد. هيچكس جرأت نكرد حرفي برند. در مالاوي، مردي فرزندان خود را، يكي پس از ديگري، از دست داد و سرانجام، به اين نتيجه رسيد كه مادرش يك جادوگر است. سپس مرد، به نزد ساحرهاي رفت و مقاديري پول به وي داد تا مادرش را از بين ببرد. ساحره جادوي خود را به كار بست و پيرزن درگذشت. داستانهاي واقعي بسياري، از اين دست وجود دارد. برخي از آنها، دربارة بيماراني است كه از پزشك غربي خود ميخواهند كه براي آنان درماني جهت امور جادوگري تجويز كند. پزشك مشكل جسمي جدي در بيمار نمييابد، اما بيمار ضمن چند هفته تلف ميشود. اين زمينه نيازمند پژوهشهاي بيشتري است اما روشن است كه در آفريقا، اسطورهها هنوز زندهاند و به صورتي مؤثر و مداوم، بر رفتار و زندگي مردم تأثير ميگذارند.
منبع:ریچارد كاونديش،اسطوره شناسي:دايرهالمعارف مصوّر اساطير و اديان مشهور جهان، ترجمهي رقيّه بهزادي، تهران،نشر علم،چاپ اوّل،1387
سلام خسته نباشید من دوست دارم بیشتر در مورد جادو وجادوگری در مورد امریکای جنوبی بدونم وروشهای جادوی اونها وراههای باطل کردنش البته جادو وجادو گری قبل از میلاد مسیح با تشکر فراوان