داستانهاي ويلزي، از برخي جهات، با مشابهات ايرلندي خود تفاتهايي دارند. منابع اصلي ما، دربارة مطالب و نقشمايههاي اسطورهاي شامل پنج داستان و در مابينوگيون، كه مجموعهاي مشتمل بر يازده داستان ويلزي و، متعلق به قرون وسطاست، يافت ميشود. چهار داستان عبارتند از شاهزادة پويل از مردم ديفيد (پويل شاهزادة ديفيد شاهزادة)؛ برانون دختر لير (دختر)؛ ماناويدن پسر لير (پسر)؛ مت پسر متونوي (پسر) ـ و داستان كولوخ و اولون. منابع ويلزي، كهنتر از مدارك ايرلندي نيستند، اما به خوبي آنها باقي نماندهاند و مهر و امضاي نويسندگان مسيحي خود را دارند. در مقايسه با داستانهاي ايرلندي، تخليط مطالب داستاني، تصاوير گمراه كنندهاي به دست ميدهند و اين تأثير را برجاي مينهند كه گردآورندة موبينوگيون، معاني مطالب خود را، در نيافته است.
اما در هر دو روايت، نقاط مشترك در كار است، با وجود آن كه برخي از تشابهات، بدون ترديد، كهن و از منابع همساني نشأت گرفتهاند. اين كه مطالب و شخصيتها، به سبب نفوذ بعدي ايرلند، تا چه حد مشترك است، امري نامعلوم مينمايد. بدين طريق، فرزندان دون، خانواده جادوگران كه در داستان مت پسر متونوي يافت ميشوند، مورد مشابه خود را در توآتهادِ دانان دارند كه صاحب هنر جادوگري بودند. مثلاً ليو به سهولت با لوگ و گوفانون با گويبيو همسان است. از فرزندان لير كه در برانون معرفي ميشوند فقط، ماناويدان همسان ايرلندي خود يعني دريا ـ خدايي به نام مانانان مكلير را دارد. در كولوخ و اولون و ليود لياوفرينت با نوآدا ايرگتلام ايرلندي و خداي بريتانيايي نودنس (يا نودونس) كه از وي كتيبههايي اهدايي به دست آمده، قابل قياس است. از سوي ديگر، در بسياري از افسانههاي بومي و در برخي اشعار آغازين، نام آرتور ظاهر ميشود. احتمالاً وي يك شخصيت تاريخي و پسا ـ رومي ـ بريتانيايي است كه به نظر ميرسد، بسياري از مطالب مربوط به رمان آرتور قرون وسطا را عرضه داشته است كه در سنتهاي ويلزي بسياري از ويژگيهاي قهرمان ايرلندي، فين مك كومائيل را داراست.
موضوعات مشترك مانند ديگ تولد مجدد، در برانون، از لحاظ سنتي شامل يك حالت سنتي ويژه از فرمانرواي جهان ديگر است كه شايد با ديگِ فراواني داگدا در ارتباط بوده باشد. ديگ بزرگ تولد مجدد، جنگجويان مرده را دوباره زنده ميسازد. ديگ بزرگ فراواني، به صورتي مداوم، مقادير بسياري غذا فراهم ميآورد و باعث ميشود كه خورندگان از غذاي آن ديگ، به ناميرايي دست يابند. هر دوي آنها يادآور نقش مايهاي از ديگ بزرگ گوندستروپاند (سدة دوم پيش از ميلاد)، جايي كه در يك نقش عظيم، جنگجوياني را نشان ميدهن كه آنها را در ديگي خمره مانند، فرو ميكنند.
جهان ديگر در اسطورههاي سلتي، شامل قلمرويي اسرارآميز است، كه در آن مرگ، كار و زمستان وجود ندارد. خدايان يا ارواح يا پريان در اين قلمرو، هميشه جواناند. در ويلز، جهان ديگر، آنون يا «غير ـ جهان» ناميده ميشود و به سرزميني اطلاق ميگردد كه داراي واقعيت و حقيقتي كمتر از جهان آدمي نيست، و عبور از مكاني به مكان ديگر به طور متوالي انجام ميپذيرد، گو اين كه گاه، اين عبور، با كمك جادو صورت ميگيرد. بدون ترديد، موجودات جهان ديگر، از انسانها ياري ميجويند. مثلاً، پويل با آراون شاه، براي كشتن دشمن يعني هافگان، جاي خود را عوض ميكنند. به همين گونه، در داستان ايرلندي، كوخولائين قهرمان روزي، به لابرائيد شمشيرباز، در مقابل دشمن جهان ديگرش، ياري ميرساند. در اين ارتباط، آهن به عنوان دشمني در جهان ديگر تلقي ميشود و فلز، كه خدايان قادر به استفادة از آن نيستند نيز چنين است و اين يك باور عاميانه مربوط به اصطكاك فرهنگ آهن سلتي با بريتانياست كه در اين رابطه، پيشينهاي با پيشرفت كمتري داشت.
به مانند ادبيات ايرلندي، شخصيتهاي موجود در اساطير ويلزي داراي دو ويژگي نيمه خدايي و نيمه انسانياند و غالباً، نيروهاي سحرآميز يا مهارتهاي ويژه دارند و به عنوان بازيگران وقايع تاريخي ـ جعلي در مناطق جغرافيايي واقعي به شمار ميروند. براي مثال پويل، شاهزاده ديفيد (جنوب غربي ويلز) است، مت سرور گويند (شمال غربي ويلز) و ماناويدان به لوگاير در انگليس به تبعيد ميرود. داستان برانون، به گونهاي از ازدواجهاي متقابل ميان سلسلههاي درباري ويلز و ايرلند، سخن ميگويد.